Is haast de nieuwe armoede?

Vroeger werd armoede gemeten in geld. Je had te weinig om te kopen wat nodig was. Tegenwoordig vraag ik me soms af of er een andere vorm van armoede bestaat. Niet in de portemonnee, maar in de agenda. Een tekort aan tijd. Een tekort aan rust. Een tekort aan aandacht.

Misschien is haast wel de nieuwe armoede.

Ik zie het bijna elke dag. Op de snelweg schiet iemand met grote snelheid voorbij. Rechts, links, nog een baan opschuiven. Een risico nemen voor een paar seconden winst. Even later staan we naast elkaar bij hetzelfde rode stoplicht. De motor draait stationair. De tijdwinst is verdwenen. Alleen het risico blijft achter.

Ook in de supermarkt lijkt iedereen onderweg naar een onzichtbare finishlijn. Winkelwagens worden langs elkaar gemanoeuvreerd alsof er een prijs te winnen valt. Mensen kijken op hun telefoon terwijl ze lopen. Niemand wil wachten. Niemand heeft tijd.

En toch hebben we allemaal dezelfde vierentwintig uur.

Er is haast om carrière te maken. Op je vijfentwintigste succesvol zijn. Op je dertigste een huis. Op je veertigste financieel onafhankelijk. Alsof het leven een wedstrijdschema is geworden met verplichte tussenstanden.

Er is haast om te eten. Een broodje achter het stuur. Een maaltijd tussen twee vergaderingen. De smaak wordt bijzaak. Voeding wordt brandstof. Het lichaam krijgt calorieën, maar nauwelijks aandacht.

Er is haast om te reageren op berichten. Een appje dat vijf minuten onbeantwoord blijft, voelt voor sommigen al als een eeuwigheid. We zijn voortdurend bereikbaar, maar soms nauwelijks aanwezig.

Ik zie ook haast op vakantie. Mensen vliegen duizenden kilometers om rust te zoeken en vullen vervolgens elke dag met excursies, foto’s en afvinklijstjes. Zelfs ontspanning moet efficiënt worden gepland.

Haast lijkt productief, maar vaak is het duurder dan we denken.

Want tijd en gezondheid zijn de enige bezittingen die werkelijk onbetaalbaar zijn.

Geld kun je verliezen en opnieuw verdienen. Een auto kun je vervangen. Een huis kun je verkopen en weer kopen. Maar een verloren uur krijg je nooit terug. Een beschadigde gezondheid laat zich niet altijd herstellen.

De rekening van haast komt vaak pas later.

De automobilist die een ongeluk krijgt omdat hij nog snel even wilde inhalen.

De manager die jarenlang zestig uur per week werkte en opeens ontdekt dat zijn lichaam niet eindeloos meewerkt.

De ouder die zo druk was met morgen dat hij nauwelijks tijd had voor vandaag.

De wandelaar die nooit stilstond om de vogels te horen zingen.

Haast is een risicofactor geworden die we vaak onderschatten. Niet alleen in het verkeer, maar ook in het leven zelf. Stress, hoge bloeddruk, vermoeidheid, concentratieverlies. Het zijn geen spectaculaire gevolgen. Ze sluipen langzaam binnen, bijna ongemerkt.

Misschien is echte rijkdom niet een volle bankrekening.

Misschien is echte rijkdom een rustige ochtend zonder klok. Een maaltijd die je proeft. Een autorit zonder agressie. Een gesprek zonder op je telefoon te kijken. De tijd hebben om ergens te zijn zonder voortdurend bezig te zijn met de volgende bestemming.

De ironie is dat de mensen die het meest jagen op tijd, vaak het gevoel hebben dat ze er het minste van hebben.

Misschien moeten we onszelf daarom af en toe een eenvoudige vraag stellen:

Waar ben ik eigenlijk zo’n haast mee aan het maken?

Want aan het einde van de rit wint niemand door als eerste bij het rode stoplicht aan te komen. En niemand wordt rijker door zijn gezondheid in te ruilen voor een paar minuten tijdwinst.

Tijd is niet geld.

Tijd is leven.

En leven is te kostbaar om voortdurend haast te hebben.